Osnovana je u vrijeme oslobađanja Srbije od viševijekovne turske vlasti i jačanja svesti o potrebi da se srpski narod u punoj mjeri uključi u savremene evropske tokove, uz očuvanje nacionalnog i kulturnog identiteta.
[ads1]
Pokretači osnivanja bili su književnik i pravnik Јovan Hadžić (Miloš Svetić), kao i peštanski trgovci Јosif Milovuk, Gavrilo Bozitovac, Georgije Stanković, Petar Rajić, Јovan Demetrović i Andreja Rozmirović.
Ambicije osnivača, a naročito Јovana Hadžića i kasnijeg pokrovitelja Save Tekelije bile su da od Matice načine naučno društvo po ugledu na godinu dana ranije osnovano Mađarsko naučno društvo.
Naišavši na nepodijeljene simpatije srpskog građanstva, oko Matice su se formirali razni fondovi za pomaganje prosvjete i književnosti.
Među zavještanjima najznačajnija je zadužbina Save Tekelije, osnovana 1838. godine za školovanje srpskih studenata, poznata kao “Tekelijanum”.
Matica srpska je 1864. godine preseljena iz peštanskog Tekelijanuma u novosadski Platoneum. Novi Sad je od tada poznat kao Srpska Atina. Grad je dobio taj naziv jer se smatralo da su se oko Matice srpske okupljali najobrazovaniji i najmudriji ljudi.
Danas Matica srpska ima oko 2.000 saradnika. Oni su uključeni u više desetina naučnih i razvojnih projekata, u okviru Odjeljenja za književnost i jezik, Leksikografskog odjeljenja, Odjeljenja za društvene nauke, Odjeljenja za prirodne nauke, Odjeljenja za likovne umjetnosti, Odjeljenja za scenske umjetnosti i muziku i Rukopisnog odjeljenja.
[ads2]
Saradnici pripremaju priloge za deset Matičinih naučnih časopisa i rade na pripremi publikacija od kapitalnog značaja za srpsku kulturu i nauku, kao što su Srpska enciklopedija, Srpski biografski rječnik, Rječnik srpskog jezika, Pravopis…
Danas Matica srpska sarađuje sa mnogim institucijama i pojedincima iz svih krajeva svijeta.
RTRS
