U 2023. navršavaju se jubileji nekih od značajnih i gledanih jugoslovenskih i srpskih filmova, kao što su 60 godina “Desanta na Drvar”, 50 “Sutjeske”, 40 “Balkan ekspresa” i dvije decenije “Profesionalca”.
Poslije Drugog sjvetskog rata jugoslovenska kinematografija je krenula sa “Slavicom” i “Živjeće ovaj narod” 1947. godine, da bi 1953. bilo snimljeno devet cjelovečernjih ostvarenja – od kojih se izdvaja pustolovni omladinski film “Sinji galeb” reditelja Branka Bauera rađen po romanu Tone Seliškara.
[ads1]
Jugoslavija je 1963. proizvela 17 filmova, među kojima je “Desant na Drvar” reditelja Fadila Hadžića, sa Ljubišom Samardžićem i Pavlom Vuisićem među glavnim ulogama, o njemačkom pokušaju da 1944. padobrancima uhvate vođu partizanskog pokreta Josipa Broza Tita. Pola vijeka je prošlo od prikazivanja izuzetno gledane humorističke televizijske serije “Kamiondžije”, koju je pratio i bioskopski film “Paja i Jare”, u kome su dvojicu prostodušnih vozača nezaboravno igrali Pavle Vuisić i Miodrag Petrović Čkalja.
Od partizanskih filmova 1973. se pojavio film “Mirko i Slavko” rađen po istoimenom stripu o ratnim doživljajima dvojice malih boraca, kao i “Bombaši” sa Batom Živojinovićem i Samardžićem.
Ipak, daleko značajniji je bio ratni spektakl “Sutjeska” reditelja Stipeta Delića upamćen kao jedan od najskupljih jugoslovenskih filmova, u kome je britanski glumac Ričard Barton tumačio ulogu Tita.
U 50 godina staroj “Sutjesci” igrala je, pored Grkinje Irene Papas, zvjezdana glumačka postava jugoslovenskog filma u kojoj su bili pored Samardžića i Živojinovića, Ljuba Tadić, Boris Dvornik, Milena Dravić, Neda Arnerić, Relja Bašić i brojni drugi.
Pola vijekam kako piše Tanjug, je prošlo i od filma “Žuta”, sa Ružicom Sokić u naslovnoj ulozi, koji je bio uz “Paju i Jareta” posljednje filmsko pojavljivanje tragično nastradalog glumca Aleksandra Gavrića, čuvenog po dva ostvarenja o Kapetanu Lešiju i ratnom remek djelu “Marš na Drinu” (1964).
Četiri decenije puni čitav niz gledanih filmova, poput “Balkan ekspresa” reditelja Branka Baletića i scenariste Gordana Mihića o grupi muzikanata švercera i prevaranata koji se pokušavaju snaći u vihoru Drugog svjetskog rata. U crnohumornom filmu, sa često citiranim replikama, nezaboravne uloge ostvarili su Dragan Nikolić, Bora Todorović, Olivera Marković, Živojinović, Tanja Bošković i pjevač narodne muzike Toma Zdravković, a upamćena je i muzika Zorana Simjanovića.
Te 1983. godine “Halo taksi” reditelja i scenariste Vlastimira Radovanovića doneo je krimi priču sa Živojinovićem i Svetlanom Bojković u glavnim ulogama, a četiri decenije puni i komedija “Čovjek sa četiri noge” sa legendarnim Mijom Aleksićem, uz Dravić i Bošković.
Reditelj Zoran Čalić je 1983. izbacio čak dva nastavka serijala “Lude godine” sa komičarskim dvojicem Dragomirom Gidrom Bojanićem i Markom Todorovićem – najpre početkom godine četvrti film “Kakav deda takav i unuk”, a krajem godine peti “Idi mi, dođi mi”.
Prije 40 godina prikazana je i erotska komedija “Šećerna vodica” reditelja Svetislava Prelića sa Sonjom Savić, Svetislavom Buletom Goncićem i Živojinovićem.
Od ratnih filmova 1983. su se pojavili “Igmanski marš” reditelja Zdravka Šotre o stradanju boraca zimi na Romaniji, i “Veliki transport” Veljka Bulajića o prelasku sremskih partizana u BiH, gdje je igrao, uz Živojinovića, Draganu Varagić, Tihomira Arsića i druge, austrijski glumac Helmut Berger.
Među izletima jugoslovenske kinematografije u istorijske vode van Drugog svjetskog rata, bila je te godine “Timočka buna” reditelja Žike Mitrovića o istoimenom ustanku protiv vladavine kralja Milana Obrenovića 1883. u istočnoj Srbiji.
U nevreme ratova i sankcija na prostoru bivše Jugoslavije 1993. godine pojavio se u Srbiji “Gorila se kupa u podne” reditelja Dušana Makavejeva sa Svetozarom Cvetkovićem i Anitom Mančić.
[ads2]
Prije 30 godina prikazivana je hladnoratovska komedija “Tri karte za Holivud” sa Branislavom Lečićem, Bogdanom Diklićem i Vesnom Stanojević, kao i drama Olega Novkovića “Kaži zašto me ostavi” sa Žarkom Lauševićem i Milicom Mihailović. Laušević je te godine pojavio i u drami Miroslava Lekića “Bolje od bekstva”, koja je konačno prikazana nakon trogodišnjeg stajanja u zagrebačkom Jadran filmu.
Prikazan je i film fantastike “Vizantijsko plavo” reditelja Dragana Marinkovića, sa Lazarom Ristovskim i Katarinom Žutić, rađen po romanu Milorada Pavića, zapamćen i po muzici Radomira Mihajlovića Točka.
Prošlo je već 20 godina od “Profesionalca” Dušana Kovačevića koji je kao reditelj i scenarista ekranizovao svoju istoimenu predstavu, sa Borom Todorovićem umjesto preminulog Danila Bate Stojkovića koji je glavnu ulogu tumačio u pozorištu.
nezavisne.com
