Aktuelnosti RS

Cvijanović: Usvojiti prijedlog mehanizma koordinacije

20161019215734_220412

Banjaluka – Predsjednik Vlade Republike Srpske Željka Cvijanović rekla je da konačni prijedlog mehanizma koordinacije omogućava saradnju različitih nivoa vlasti u skladu sa ustavnim nadležnostima kojima raspolažu u izvršavanju evropskih obaveza, te da Vlada predlaže da on bude usvojen u parlamentu Srpske.

Cvijanovićeva je istakla da je uspostavljanje efikasnog i funkcionalnog sistema koordinacije od ključnog značaja za kretanje svake države ka Evropskoj uniji, a posebno u složenim državama u kojima različiti nivoi vlasti, kao što je to slučaj sa BiH, raspolažu ustavnim nadležnostima za provođenje evropskih obaveza i provođenje reformi.
“Nažalost, sam proces definisanja ovog sistema u BiH pratile su različite manipulacije od političkog Sarajeva. Naime, umjesto da se izradi operativni sistem koji bi oslikavao ustavne nadležnosti različitih nivoa vlasti i utvrdio njihovu interakciju kroz zajednička tijela, stalno se nastojalo težište za provođenje evropskih obaveza prebaciti na nivo BiH, na uštrb entiteta, ali i kantona u FBiH”, istakla je Cvijanovićeva na sjednici Narodne skupštine Republike Srpske, iznoseći poslanicima zaključna razmatranja u vezi sa sistemom koordinacije procesa evropskih integracija u BiH od 17. avgusta 2016. godine.

Premijer Srpske je istakla da je druga nesretna okolnost bilo to što je početkom ove godine ovaj proces obilježilo i neodgovorno ponašanje određenih političkih subjekata iz Republike Srpske koji su na vlasti na nivou BiH, jer su dali saglasnost na sarajevski model ili viđenje koordinacije bez bilo kakvog konsultovanja ili uvažavanja iznesenih stavova institucija Srpske.

“Tako se desilo da su određene političke partije prihvatile u Savjetu ministara model koji je bio suprotan rješenjima za koje su iste te partije glasale u Narodnoj skupštini Srpske dvije godine ranije. Političke partije SDS, PDP i NDP, da bi opravdale svoju nepromišljenost, uporno su objašnjavale da se ta rješenja ne razlikuju po suštini. Ona se itekako razlikuju, što se može jasno vidjeti iz njihovog uporednog prikaza koji je dostavljen narodnim poslanicima, ali i iz činjenice da su pokrenuti novi pregovori, u kojima je učestvovala i EU, nakon što je bilo jasno da aplikacija koju je BiH podnijela početkom godine nije kredibilna, između ostalog i zbog manjkavog mehanizma koordinacije”, naglasila je Cvijanovićeva.

Ako su rješenja ista, upitala je ona, zašto je onda na insistiranje Vlade Republike Srpske pokrenut nastavak pregovora u kojima su učestvovale političke partije iz Sarajeva, ali i predstavnici EU?

Cvijanovićeva je rekla da Vlada predlaže Narodnoj skupštini da prihvati ovaj konačni prijedlog da bi on mogao profunkcionisati u praksi.

“On nudi rješenja koja su po suštini komaptibilna rješenjima na koja je Narodna skupština Republike Srpske već dala saglasnost krajem 2013. godine, ali uvažava i činjenicu da je, što je nova okolnost, u međuvremenu na snagu stupio Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju”, pojasnila je Cvijanovićeva.

Cvijanović: Sistem koordinacije je ustavno-pravno i političko pitanje

Predsjednik Vlade Republike Srpske Željka Cvijanović naglasila je da definisanje i funkcionisanje sistema koordinacije procesa evropskih integracija nije tehničko pitanje, kako to neki žele da predstave, već, prije svega, visoko sofisticirano ustavno-pravno i političko pitanje, koje je direktno vezano za položaj, očuvanje i primjenu nadležnosti institucija Republike Srpske.
Obrazlažući u Narodnoj skupštini Republike Srpske Informaciju o usaglašenom sistemu koordinacije procesa evropskih integracija u BiH od 17. agusta 2016. godine, Cvijanovićeva je istakla da je riječ o materiji koja je već nekoliko godina jedna od dominantnih tema vezanih za proces evropskih integracija.

“Uspostavljanje efikasnog sistema koordinacije u procesu evropskih integracija je pretpostavka za organizovano i koordinisano kretanje BiH ka EU. S obzirom na kompleksnu ustavnu arhitekturu BiH, ali i složenost zahtjeva integracionog procesa, neophodno je obezbijediti sistem koordinacije koji će omogućiti aktivnu ulogu svakog nivoa vlasti u skladu sa ustavnim nadležnostima kojima raspolaže, ali i efikasnu interakciju različitih nivoa vlasti u tom procesu”, pojasnila je Cvijanovićeva.

U obraćanju poslanicima, ona je navela da ova informacija daje kratak pregled aktivnosti na definisanju novog sistema koordinacije koje su realizovane u proteklih nekoliko godina od kraja 2012. do polovine avgusta 2016. godine, pri čemu se proces pregovora i usaglašavanja odvijao u nekoliko faza.

Premijer Srpske je podsjetila da je posljednja faza, koja je trajala tokom 2016. godine, između ostalog, specifična i po tome što su u njoj aktivno učestvovali i predstavnici Delegacije EU u BiH, na čelu sa ambasadorom Lars-Gunar Vigemarkom, i to na zahtjev Vlade Srpske.

“Iako je poznat naš stav da ovakvi procesi pregovora i dogovaranja treba da budu isključivo u rukama domaćih institucija i političkih aktera, bez bilo kakve ili eventualno uz minimalnu involviranost međunarodne zajednice, mi smo ovaj put tražili uključenost EU iz razloga što je ovaj proces bio izložen različitim manipulacijama.

Prvo, imali smo već situaciju da jedna verzija usaglašenog prijedloga koordinacije iz 2013. godine nije bila usvojena od onih koji su taj prijedlog prethodno ispregovarali, što je, samo po sebi, apsurd. Potom je, umjesto usvajanja već usaglašenog teksta, nenadano i nenajavljeno, i bez ikakvih prethodnih usaglašavanja sa entitetima, u Savjetu ministara fantomski usvojena sasvim druga verzija teksta početkom 2016. godine, a Vlada je o tome saznanja dobila iz medija, nakon što je odluka objavljena u žSlužbenom glasniku BiHž”, navela je Cvijanovićeva.

Osim toga, kaže ona, iskustvo sa dogovaranjem u kojem učestvuje Savjet ministara je loše, jer, po pravilu, taj proces obiluje neprincipijelnim ponašanjem i nedosljednostima, gdje se, po pravilu, ono što je prethodno dogovoreno i zaključeno, opet iznova otvara i problematizuje na nekom novom sastanku.

“Iz tog razloga, procijenili smo da je potrebno da u procesu pregovora učestvuje i EU, s namjerom da slijedimo recept koji smo koristili tokom pregovora o Reformskoj agendi, i smatram da je to bilo opravdano”, dodala je ona.

Prema njenim riječima, uz ovu informaciju dato je i nekoliko priloga, od kojih je, svakako, najznačajniji tekst usaglašenog sistema koordinacije od 17. avgusta ove godine.

Ona je navela da je, pored toga, uz Informaciju priložena i sporna odluka Savjeta ministara o sistemu koordinacije od 26. januara 2016. godine koja je, prema ocjeni Vlade Republike Srpske, sadržavala katastrofalna rješenja po institucije i položaj Republike Srpske u gotovo svim aspektima, kao i tabelarni, komparativni prikaz koji omogućava da se uporede razlike između ovih dokumenata, odnosno različita rješenja koja sadrži konačni usaglašeni tekst sistema koordinacije iz avgusta 2016. u odnosu na rješenja koja je predviđala sporna odluka Savjeta ministara od 26. januara.

S ciljem boljeg razumijevanja konačnih rješenja, ali i razlika između dva navedena dokumenta, Cvijanovićeva je ukazala na nekoliko ključnih stvari kojima se porede rješenja između ovog sistema koordinacije koji je usaglašen među svim učesnicima, i onog prijedloga koji je samoinicijativno prihvatio Savjet ministara 26. januara, bez konsultacija sa Vladom Srpske, a u čemu su, naglasila je, nažalost, učestvovali, i predstavnici iz Republike Srpske koji imaju pozicije u Savjetu ministara.

U Informaciji je navedeno da je za razliku od odluke Savjeta ministara iz januara, koja je podrazumijevala predominaciju Savjeta ministara i, generalno, institucija BiH po svim ključnim pitanjima sistema koordinacije, usaglašeni sistem iz avgusta obezbjeđuje ravnopravnost svih nivoa vlasti, odnosno njihovu uključenost u skladu sa njihovim ustavnim nadležnostima.

U usaglašenom prijedlogu iz avgusta izbrisane su “potkomisije” koje su vještački ubačene među tijela sistema koordinacije u spornoj odluci iz januara koju je usvojio Savjet ministara i kojima su data takva ovlaštenja na osnovu kojih bi one bespravno preuzele funkcije i nadležnosti drugih nivoa vlasti u procesu pridruživanja, odnosno pristupanja Evropskoj uniji, i gdje je bilo predviđeno isključivo predsjedavanje potkomisijama od lica iz institucija BiH.

“Degradacija institucija Republike Srpske predviđena odlukom Savjeta ministara iz januara 2016. godine vidi se i iz nekoliko drugih primjera. Na primjer, sastav Kolegijuma za evropske integracije, kao najviše političko tijelo u sistemu koordinacije, predviđao je učešće predsjedavajućeg Savjeta ministara i njegova dva zamjenika /tri/, entitetskih premijera /jedan plus jedan/, gradonačelnik distrikta Brčko BiH /jedan/ i predsjednici vlada kantona /ukupno deset, ali s različitim viđenjem/. Drugim riječima, uz predviđeni najveći broj predstavnika Savjeta ministara u ovom tijelu, predsjednici vlada entiteta svedeni su na nivo člana Savjeta ministara, odnosno ministra u Savjetu ministara ili, pak, gradonačelnika distrikta ili čak premijera kantona”, pojasnila je Cvijanovićeva.

Ona je navela da se usaglašenim sistemom koordinacije obezbjeđuje ravnopravnost nivoa BiH i entitetskog nivoa vlasti u ovom tijelu – po tri predstavnika Savjeta ministara, te vlada FBiH i Republike Srpske, uz gradonačelnika distrikta Brčko i predsjednike vlada kantona.

“Osim toga, prisustvo i stav Vlade Republike Srpske ne može više supstituisati neko ko u Savjetu ministara obavlja funkciju predsjedavajućeg ili potpredjedavajućeg, a koji dolazi sa prostora Republike Srpske, već isključivo predsjednik Vlade Srpske”, naglasila je Cvijanovićeva.

Ona je navela kao drugi primjer gdje je u okviru Komisije za evropske integracije, kao najvišeg tehničkog tijela u sistemu koordinacije, bilo predviđeno učešće i predsjedavajućih potkomisija, koji su, prema odluci Savjeta ministara, dolazili isključivo sa nivoa BiH, čime se stvarala očigledna predominacija predstavnika Savjeta ministara i drugih institucija BiH u odnosu na ostale nivoe vlasti.

Cvijanovićeva je istakla da su usaglašenim sistemom koordinacije ove potkomisije izbrisane, čime se obezbjeđuje ravnopravnost svih koordinirajućih institucija u okviru Komisije za evropske integracije.

Za razliku od januarske odluke Savjeta ministara kojom je bilo predviđeno odlučivanje “konsenzusom prisutnih”, čime se otvarala mogućnost da određene odluke budu usvojene bez prisustva predstavnika institucija Republike Srpske, naglasila je Cvijanovićeva, usaglašeni sistem, uz standardni princip odlučivanja u skladu sa ustavnim nadležnostima, podrazumijeva odlučivanje konsenzusom i institut ovlaštenog zamjenskog člana, te predviđa kvorum za održavanje sastanaka i odlučivanje u tijelima u sistemu koordinacije, čime se obezbjeđuje upravo to da nijedan sastanak se ne može zakazati i ni jedna odluka u tijelima sistema koordinacije ne može biti donesena bez prisustva i saglasnosti ovlaštenih predstavnika Republike Srpske.

Za razliku od prijedloga usvojenog u Savjetu ministara kojim je bilo predviđeno da predsjedavanje isključivo vrše predstavnici Savjeta ministara i institucija BiH, konačni prijedlog iz avgusta obezbjeđuje ravnopravnost po ovom pitanju i otvara mogućnost da sama tijela biraju svog predsjedavajućeg između svojih članova, te da taj predsjedavajući može dolaziti sa bilo kojeg nivoa vlasti u BiH.

Takođe, za razliku od odluke Savjeta ministara koja je predsjedavajućem na primjer Kolegijuma, i u drugim tijelima davala ozbiljna ovlaštenja, usaglašeni sistem definiše da on ne može učiniti ništa bez saglasnosti svojih zamjenika koji dolaze sa drugih nivoa vlasti, čime se takođe obezbjeđuje ravnopravnost i reciprocitet.

Za razliku od januarske odluke Savjeta ministara, kojom je Savjetu ministara dato ovlaštenje da imenuje članove ovih tijela, drugim riječima, da imenuje predstavnike Republike Srpske i time se postavlja iznad Vlade Republike Srpske i drugih nivoa vlasti u BiH, kaže Cvijanovićeva, ovaj usaglašeni sistem predviđa da, u skladu sa ustavom i zakonima, svaki nivo vlasti imenuje svoje predstavnike, a Savjet ministara, nakon zaprimanja imenovanja, može eventualno, u određenim slučajevima, donijeti odluku o uspostavljanju određenog tijela.

“Predstavnike Republike Srpske u bilo kojem zajedničkom tijelu na nivou BiH mogu da imenuju isključivo nadležne institucije Republike Srpske, a ne neka institucija na nivou BiH”, istakla je premijer Srpske.

U obraćanju parlamentu Srpske, Cvijanovićeva je navela da za razliku od janurske odluke Savjeta ministara kojom je predsjedavajućim tijela u sistemu koordinacije, a koji su, po pravilu, dolazili sa nivoa BiH, dato ovlaštenje da samostalno zakazuju sastanke, usaglašeni sistem koordinacije utvrđuje obavezu predsjedavajućeg da prethodno obezbijedi saglasnosti njegovih zamjenika.

“Tako je i kada je riječ o najvišem političkom tijelu u sistemu koordinacije – Kolegijumu za evropske integracije, gdje predsjedavajući ne može učiniti ništa bez prethodne saglasnosti svojih zamjenika, odnosno entitetskih premijera”, pojasnila je ona.

Kada je riječ o uspostavljanju tijela u sistemu koordinacije, Cvijanovićeva je rekla da za razliku od janurske odluke Savjeta ministara kojom je bilo predviđeno da se sva tijela uspostavljaju odlukom Savjeta ministara, čime se on postavljao iznad bilo kojeg drugog nivoa vlasti u BiH, usaglašeni sistem predviđa njihovo uspostavljanje ili održavanjem konstitutivne sjednice /na primjer u slučaju Kolegijuma/ ili odlukom o njihovom uspostavljanju na osnovu prethodno provedene procedure od strane svih relevantnih nivoa vlasti /na primjer ministarske konferencije/.

Što se tiče funkcije tijela u sistemu koordinacije, premijer Srpske ističe da za razliku od janurske odluke Savjeta ministara kojom su funkcije pojedinih tijela /radne grupe, Komisija za evropske integracije, potkomisije/ predimenzionirane na način da ona u potpunosti preuzimaju nadležnosti ovlaštenih institucija, dok su s druge strane pojedina važna tijela /poput ministarskih konferencija/ u potpunosti marginalizovana, konačni i usaglašeni prijedlog ova tijela i njihove funkcije u sistemu koordinacije vraća na odgovarajuće mjesto, tako da one ne mogu zamijeniti, ili djelovati umjesto institucija na svim nivoima vlasti ni po kojoj osnovi.

Govoreći o poslovničkom uređenju rada tijela u sistemu koordinacije, Cvijanovićeva je navela da za razliku od janurske odluke Savjeta ministara koja je predviđala da Savjet ministara samostalno uređuje ovo pitanje i usvaja poclovnike ovih zajedničkih tijela koordinacije, čime mu je data uloga nekog “vrhovnog” tijela u BiH koje utvrđuje pravila ponašanja za sve ostale nivoe vlasti u BiH i njihova zajednička tijela koordinacije, usaglašeni konačni prijedlog mehanizma koordinacije predviđa ili da sama tijela u sistemu koordinacije utvrđuju svoje poslovnike o radu ili da poslovnike o radu usvaja Kolegijum, odnosno Komisija za evropske integracije, na način koji podrazumijeva direktnu uključenost ovlaštenih predstavnika institucija Republike Srpske.

Za razliku od janurske odluke Savjeta ministara koja je predviđala eventualno učešće predstavnika Republike Srpske samo u okviru radnih grupa, odnosno takozvanih pododbora za Stabilizaciju i priduživanje, kao najnižih, tehničkih tijela, dok bi u svim zajedničkim tijelima sjedili isključivo predstavnici institucija BiH, bez obzira da li postoji njihova nadležnost po pitanjima koja su na dnevnom redu ili ne, usaglašeni sistem obezbjeđuje učešće predstavnika institucija Republike Srpske u ovom kontekstu po nekoliko osnova, počevši od Odbora za stabilizaciju i pridruživanje, i to direktno – rješenjima usaglašenog sistema, te indirektno – kao predsjedavajućih pojedinih radnih grupa, odnosno pododbora. Iako sama rješenja Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju nisu išla u prilog Republici Srpskoj u ovom kontekstu, kroz pregovarački proces se došlo do zadovoljavajućeg rješenja.

Cvijanovićeva je precizirala da je za razliku od janurske odluke Savjeta ministara kojom je bilo predviđeno da se horizontalna koordinacija /koordinacija u okviru jednog nivoa vlasti u BiH/ potčini vertikalnoj, odnosno, da se zakonska i podzakonska rješenja u Republici Srpskoj kojima je regulisano ovo pitanje podrede nakaradnoj odluci Savjeta ministara kao podzakonskom aktu, usaglašeni sistem koordinacije takvu mogućnost eliminiše i obezbjeđuje ravnopravnost između vertikalne i horizontalne koordinacije i naglašava potrebu obezbjeđenja ravnoteže između njih.

“To znači da predstavnici institucija Republike Srpske koji će djelovati u sistemu koordinacije procesa evropskih integracija u BiH djelovaće, u suštini, unutar dva okvira: primarnom, koji podrazumijeva zakonskim i podzakonskim aktima uređenu koordinaciju djelovanja u okviru Republike Srpske i spram institucija BiH kada je riječ o procesu evropskih integracija, te pravila vertikalne koordinacije koja su sadržana u ovom usaglašenom sistemu koordinacije od 17. avgusta 2016. godine”, pojasnila je Cvijanovićeva.

srna